FJH

Drie exlibris familie Van Praag

Drie exlibris van drie generaties Van Praag. Links het exlibris van Philip van Praag sr. (1887-1942), door hemzelf gemaakt in 1906. Hij heeft zichzelf afgebeeld als de plateelschilder die hij was, gezien door een lens. Midden het exlibris van Philip van Praag jr. (1914-2000), gemaakt door zijn vader Philip van Praag sr. Het bevat algemene beelden: boeken, brandende kaars, studerende kop van junior. Rechts het exlibris van Philip van Praag jr. jr. (*1947) gemaakt door Lou Strik (1921-2001), met daarop een symbolische voorstelling van de klasseverhoudingen.

Het Nederlands-Joodse exlibris

Omdat Chaya Brasz in Jeruzalem wist van mijn interesse in het Geroofde boek had ze me uitgenodigd voor het symposium in november 1998 met de vraag om een lezing die daarmee verband hield. Ik realiseerde me toen dat de exlibrisdocumentatie van het Amerikaanse Offenbach Archival Depot (1946) nog onvoldoende aandacht had gekregen. Daarom belichtte ik een aantal Nederlands-Joodse exlibris, eindigend met die van Jo Michman, die vervaardigd was door Mali Auerbach (1918-1942) een vriendin van Eveline Mulder (1918-2009), later mijn moeder, die dezelfde tekenopleiding volgde. Bij dat symposium in Jeruzalem was ook exlibrisverzamelaar Chris Kooyman, socioloog van JMW uit Amsterdam, die toen besefte hoe zeer zijn collectie exlibris een memorkarakter had.

In Nederland zocht hij samen met zijn vriend Jan Aarts met mij contact en gedrieën zijn we aan de slag gegaan – met verzamelen, documenteren, en exposeren van en het publiceren over exlibris van Joden in Nederland. Zie onze in 2009 gelanceerde website www.hetjoodsexlibris.nl (vormgegeven door Josha van Praag). Onze grote voorganger was Philip van Praag jr.(1914-2000) die door zijn publicaties een stimulator was voor het verzamelen en onderzoeken van het Joodse exlibris in Nederland. Zie verder over hem het biografisch artikel ‘Wie inspireerde ons?’ door Jan Aarts.

Zijn Joodse exlibriscollectie schonk de familie Van Praag in bruikleen aan de Bibliotheca Rosenthaliana. Een selectie ervan vormde de basis van de reizende tentoonstelling in 2005/6 Amsterdam (UB), 2006 Enschede (Synagoge), 2007 Groningen (UB), en 2007 Middelburg (Zeeuwse Bibliotheek).